پرستيده شد ولى در شهر بصره نه بتى پرستيده شد و نه بت‌ها در آن راه يافتند . اين ناحيه در روزگار حكومت پارسيان يكى از آبگيرهاى دجله بود ولى هنگامى كه اسلام ظهور كرد آن بركه خشك و شهر بصره در آن‌جا بنا شد و علم دانش ( مباحث علمى ) از همهء شهرهاى خدا در آن‌جا بيش‌تر است . از اين جا « بصره » علم نحو و عروض ، و مذاهب برتر و دقت‌نظر در تمامى علوم انتشار يافت . دربارهء اين شهر از حضرت رسول ( ص ) نقل شده كه « خداوند در هر شب به اين شهر نظر مىافكند . » 114 - از ( ديگر ) شهرهاى اين ناحيه [ پ r 24 ] شهر كوفه است كه پايتخت عراق بود و به قدمت شناخته شده « 1 » است . گفته‌اند ، اين شهر از بناهاى پارسيان است كه در زمان نمرود بن كنعان ساخته شد . همچنين گفته شده كه از بناهاى شاپور ، پادشاه ايران است . در اين شهر على بن ابى طالب ( ع ) خليفه بود و ( شهر قديمى آن « حيره » مطمح نظر پادشاهان ايران بوده است . از آن‌جا ( كوفه ) پارچه‌هاى خز و حرير و عمّامه‌ها و رداهايى از خزّ به سرزمين‌هاى يمن و چين و هند صادر مىشود . همچنين از آن‌جا شكر و عطر صادر مىشود . كوفه فقيهان و دانشمندان و پيشوايانى دارد ، و در كنار رودخانهء فرات قرار گرفته است . 115 - همچنين شهر بغداد كه معروف به مدينة السّلام است در اين ناحيه قرار دارد . منصور عباسى ساختن آن را شروع كرد و پس از او هارون الرّشيد آن را به اتمام رسانيد و در روزگار هارون الرشيد در قسمت آباد دنيا ، شهرى از نظر امنيت و آسايش و وسعت و رفاه و عزّت و سرورى و بزرگى به پاى آن نمىرسيد . شكوه و عظمت و قدرتى كه بغداد در دوران هارون به خود ديد

--> ( 1 ) . كوفه شهر تازه‌ساز اسلامى بوده كه در سال 17 ق توسط سعد بن وقّاص ساخته شد ( ر . ك : تاريخ تمدن اسلام ، جرجى زيدان ، ج 2 ، ص 385 ) . در اين‌جا كه زهرى آن را شهرى با قدمت شناخته ، اشاره به شهر قديمى و باستانى حيره است كه كوفه نزديك آن نباشد .